LiteratuurLab

Na het lezen van 'Een Vruchtenmandje' kun je fruit niet langer als levenloos voedsel zien Lizzy Ansingh en illustraties van Nelly Bodenheim worden geschaard onder de Amsterdamse Joffers, een groep vrouwelijke kunstenaars die elkaar hadden leren kennen op de Rijksakademie van Beeldende Kunsten.

Anne Louïse van den Dool bekijkt een bijzondere uitgave van 'Een Vruchtenmandje', een boek met versjes van Lizzy Ansingh en illustraties van Nelly Bodenheim. In humoristische versjes met illustraties veranderen druiven in droeve eenlingen en blijkt een sierpompoen een luie donder te zijn.

Leo Vroman - Dichter, tekenaar, bioloog Eigenzinnig, nieuwsgierig, geestig. Het werk van Vroman heeft een unieke speelse toon en fantasie, hij schrijft even onbekommerd over de dood als over...

Op een huisje in Nederland
regende het haast constant.

Ook op zijn beide populieren.
Die wuifden daar dan in als wieren.

Vandaag is de sterfdag van Leo Vroman. Behalve dichter, schrijver en bioloog was Vroman ook een begenadigd tekenaar. In ‘Huis en Tuin’ combineerde Vroman zijn vele talenten.

Heleen van Royen - Selfmade Oud-directeur Aad Meinderts blikt terug op de spraakmakende tentoonstelling waar Heleen van Royen centraal stond.

‘Op Twitter werden we door een letterkundige omgedoopt tot: “Lettercuntig Museum”.

Oud-directeur van het Literatuurmuseum Aad Meinderts blikt terug op de spraakmakende tentoonstelling ‘Selfmade’ waarin tweehonderd selfies te zien waren van een veelal schaars geklede of naakte Heleen van Royen.

‘Wist je dat Cees Nooteboom in deze presse-tabac eens een bic-pen kocht? Hoe schreef Nooteboom zijn deze beroemde debuutroman slechts in één zomer tijd?

‘In Nootebooms debuutschrift zie je hoe hij aanvankelijk met een ander fragment begon dan waar het boek uiteindelijk mee zou openen. Kennelijk was hij niet tevreden.'

Christiaan Weijts verdiepte zich voor het LiteratuurLab in de allereerste zinnen van Nootebooms roman 'Philip en de anderen' (1955).

Dat kan een derde wereldoorlog heten, of liefde: Liefdesbrieven van Simon Vinkenoog aan Elsetine den Daas Femke Brockhus bekijkt in het Literatuurmuseum de 41 brieven die Vinkenoog aan Den Daas schreef. Vinkenoog toont zich hierin niet alleen een vastberaden minnaar, maar ook een schrijver die serieus werk maakt van zijn brieven. ‘Dat kan een derde wereldoorlog heten, of liefde.’

#Valentijn In de zomer van 1953 ontvlamt in Parijs een korte maar allesverterende liefdesrelatie tussen dichter Simon Vinkenoog en Elsetine den Daas. Wat begint met een brief en twee foto's, groeit uit tot een correspondentie vol verlangen, twijfel en literair vuur.

‘Ik verlang naar je, je bent mun engel, ik de jouwe, helemaal... Schilder, dichter, schavuit Lucebert kreeg terwijl hij bij zijn collega Bert Schierbeek inwoonde een affaire met diens vrouw Frieda Koch. Eerst in het geheim, daarna publiekelijk. Philip Huff leest de hunkerende brieven die de soms toch ook romantische Lucebert aan haar schreef.

#Valentijn Iedereen die verliefd is geweest op iemand die ‘bezet’ is, weet dat in liefde en oorlog alles geoorloofd is. En in beide gevallen worden vaak de eerste zetten op papier gedaan.

Lees de hunkerende brieven van Lucebert aan Frieda Koch, de vrouw van zijn goede vriend Bert Schierbeek.

Cees Nooteboom: ‘Het gaat al zo lang over het einde. Op een dag... Thomas Heerma van Voss sprak de schrijver in zijn huis op Menorca.

Cees Nooteboom is overleden. Sinds 2021 verscheen de schrijver niet meer in het openbaar, maar Thomas Heerma van Voss kreeg afgelopen voorjaar toestemming voor een interview. 'Alles wat ik geschreven heb - ik kan daar niet meer sentimenteel over doen. Het hoort bij die vergangene Zeit'.

Hanna Bervoets over Anna Blaman: ‘Zij koos jou en jij zei ja’ Tussen 1948 en 1950 onderhield Anna Blaman een affaire met collega-schrijfster Marie-Louise Doudart de la Grée. Hanna Bervoets liet zich door hun intieme correspondentie inspireren tot een drietal stukken: scènes uit een informeel huwelijk.

#Valentijn ‘Ja, verliefden zetten de ander op een voetstuk en plaatsen daaromheen meteen een afzetrekje, en wanneer je naar haar kijkt, weet je dat het te laat is. Het is gebeurd, je bent verloren omdat je verliezen gaat – alleen wie liefheeft kan immers kwijtraken – maar: niet vandaag.’

Nieuwe liefde, nieuwe teleurstelling: het korte leven van Jacques Perk Op zijn 16de kreeg Jacques Perk deze reissecretaire, die zich nu in het Literatuurmuseum bevindt. Nam hij die mee naar Luxemburg in de zomer van 1879, waar de jong gestorven dichter begon aan de sonnettencyclus voor zijn vakantieliefde Mathilde?

#Valentijn Na een korte ontmoeting ontvlamde Jacques Perk in een hartstochtelijke liefde voor Mathilde Thomas. 106 sonnetten wijdde hij aan haar. Twee jaar later besloot hij de sonnettencyclus om te werken tot een ode aan zijn nieuwe liefde: Joanna Blancke.

In 1928 was poëzie nog een volwaardig olympisch onderdeel ‘Ilja Leonard Pfeijffer wint bronzen medaille voor poëzie!’ Een dergelijke headline was een kleine honderd jaar geleden mogelijk geweest. Toen bestond literatuur nog gewoon als olympische sport.

De winterspelen 2026 zijn van start gegaan! Waar de focus nu ligt op fysieke inspanning op het ijs of in de sneeuw, was in 1928 poëzie ook een volwaardig olympisch onderdeel. Hierbij ging het niet om snelheid of afstand, maar om creativiteit. ⛷🏂

‘Er zijn tekeningen kwijtgeraakt. Niet door mij, laat dat helder zijn. Maar schrijvers zijn net mensen’ Tientallen portretten ontving hoofdredacteur Yentl van Stokkum: van een enorme doos met één tekening tot de allerkleinste schets in een minuscule envelop.

In het voorjaar van 2025 nodigde De Revisor alle schrijvers die in de afgelopen vijf jaar in het literaire tijdschrift hadden gepubliceerd uit om een zelfportret te tekenen.

Er werd gevraagd de creaties per mail én per post aan te leveren, zodat de originelen opgenomen konden worden in het museum.

In de loopgraaf van je levenslijn – gedichten geïnspireerd op beeldend werk van Rogi Wieg In 2015 overleed Rogi Wieg. Voor het Literatuurmuseum liet Ellen Deckwitz zich in 2017 door zijn beeldende werk inspireren tot een vierluik gedichten.

Vandaag start de Poëzieweek 2026. Ellen Deckwitz schrijft hiervoor het Poëziegeschenk.

Voor het museum liet Deckwitz zich in 2017 inspireren door het beeldend werk van Rogi Wieg en schreef ze een vierluik gedichten.

‘Kolonisten zijn vaak koppig’: romans van Vestdijk en De Vries over slavernij Romans over de slavernij waren in de jaren veertig nog schaars in Nederland.

Simon Vestdijk en Theun de Vries schreven allebei een boek waarin ze hun blik wierpen op slavernij en kolonialisme, maar wel met een compleet andere insteek.

@thomashvv.bsky.social duikt in het archief om te kijken naar de eerste aantekeningen en typoscripten van beide romans.

Ernstige oogopslag, brilletje: het zelfportret van Rudolf Geel Lees het interview dat Thomas hield met Geel.

'Je schrijft allereerst om het maken zelf en om zo het inzicht in je leven te vergroten.'

Vandaag wordt Rudolf Geel 85 jaar!🎉

Geel was een van de schrijvers die in 1977 door de Revisor werden gevraagd een zelfportret in te sturen. Jaren later spreekt Thomas Heerma van Voss hem n.a.v. dat portret.

Waar lucht en licht in water hangen Lees alles over de Nederlandstalige Caraïbische letteren.

Vandaag blaast Ismene Krishnadath 70 kaarsjes uit! 🎉

Ze is de enige schrijver van jeugdliteratuur die de Surinaamse staatsprijs won, met haar Anansi-verhaal Nieuwe streken van koniman Anansi (foto).

Meer over haar leven en werk vind je in onze online tentoonstelling over Caraïbische literatuur.

Vandaag zijn de Nationale Voorleesdagen begonnen! 📚

In ons archief hebben we veel foto’s van auteurs die hun eigen kinderen of jonge fans voorlezen.

We wensen jullie allemaal veel leesplezier! 💛

1. Annie M.G Schmidt
2. Adriaan Roland Holst
3. Jef Last
4. Max Velthuijs

Bordewijks NS-briefje roept beelden op van kniptangen en heren met hoeden Christiaan Weijts leest met nostalgische gevoelens brieven van F. Bordewijk, Willem Frederik Hermans en Gerhard Durlacher aan de NS.

‘Beste reizigers …’ Iedereen die weleens met de trein reist, krijgt meteen hartkloppingen en klotsoksels als de welbekende tune gevolgd door deze twee woorden klinkt op het station.

Tegenwoordig zijn er sociale media om je hart te luchten, maar hoe uitte de reiziger vroeger diens ergernis?🚂

Ilja Leonard Pfeijffers Mocanië Verken Mocanië zelf in onze online expo Ode aan de verbeelding!

‘Voordat ik mijn hart kon uitstorten in een oprechte ontboezeming, moest ik eerst de juiste woorden daarvoor maken.’

Vandaag wordt Ilja Leonard Pfeijffer 58 jaar!🎉

De schrijver bedacht als kind een nieuw land met een eigen taal, Mocanië. Een eilandengroep tussen Frankrijk en Engeland.

Surinaamse Schrijvers - Trefossa Trefossa is een van de eerste gepubliceerde dichters in het Sranan Tongo. Hij speelde niet alleen een belangrijke rol in de Surinaamse literatuur. Hij was geboren als Henri de Ziel, en in zijn...

Vandaag is de 110ste geboortedag van de Surinaamse dichter Trefossa. 📜

Trefossa, pseudoniem van Henri de Ziel, was naast dichter ook onderwijzer en Surinamist. Binnen al deze vakgebieden zette hij zich sterk in voor het behoud van het Sranan Tongo.

Lees meer over Trefossa in de online expositie.

Een aardig, leuk verhaal Een verboden liefde in een verboden bos, personages die ondervinden waar de grens van hun vrijheid ligt en telkens opnieuw moeten overwegen of ze tegen de regels ingaan en ervaren wat de consequenties van hun keuzes zijn, dat tekent Zij kwam voor hulp (2024), het meest recente boek van Minke Douwesz, waarvan het manuscript vorig jaar naar het Literatuurmuseum is gebracht.

In 2024 verscheen de allereerste lesbische pulperature, een tot nu toe onbekend want onbestaand genre, waarin de nadruk ligt op romantiek en queer-joy. Renée van Marissing verdiept zich in de geschiedenis van lesbische pulp en leest het pulp fiction verhaal van Minke Douwesz: Zij kwam voor hulp.

80 X Maarten 't Hart Lees meer over de veelzijdige schrijver in zes thema’s: de schrijver, de lezer, de bioloog, de luisteraar, de (on)gelovige en de eigenzinnige.

‘Ik kan domweg niet lummelen, ik wil de hele tijd in actie zijn.’
In oktober lanceerden we de online expo over Maarten ’t Hart! Hij ontving in 2025 de P.C. Hooft-prijs.

In 80 onderwerpen lichtten we zijn leven en werk uit. Lees meer over zijn moestuinfilmpjes, de ark van Noach en Bachs Cantate 147.

Astrid Roemer is 78 jaar geworden.

📸 : Astrid Roemer tijdens de uitreiking van de P.C. Hooft-prijs, 2016. Foto: Mylène Siegers.

In 2021 werd Roemer ook de Prijs der Nederlandse Letteren toegekend. Er ontstond ophef over controversiële uitspraken en ze ontving de prijs zonder uitreiking. In 2025 stond de Engelse vertaling van haar roman Over de gekte van een vrouw op de longlist van de International Booker Prize.

In 2016 ontving ze de P.C. Hooft-prijs. Volgens de jury gaan politiek engagement en literair experiment bij Roemer hand in hand, wat leidt tot romans die zowel scherpe en relevante interventies in het publieke debat zijn als complexe literaire verbeeldingen van de geschiedenis van Suriname.

Astrid Roemer (1947-2026) was een van de belangrijkste schrijvers uit het Caraïbisch gebied, niet alleen omdat ze enkele klassieke romans op haar naam heeft staan, maar ook omdat ze de gespletenheid tussen talen en gebieden indrukwekkend heeft verwoord en gezien.

The Tjong Khing: van striptekenaar tot sprookjesschilder Lees meer over Thé Tjong-King en Vos en Haas in de online expositie op het LiteratuurLab!

‘Vos staat op. Hij gaapt en rekt zich uit. Dan kijkt hij door het raam. ‘Haas, Haas!' roept hij blij. ‘Het sneeuwt!’❄️ ⛄

Vos en Haas, de bekende figuren uit de boeken van Sylvia Vanden Heede, genieten van het winterse weer! Thé Tjong-Khing maakte de prachtige illustraties voor de kinderboeken.

Frans Kellendonk - De rouw van hem die sterven gaat Kellendonks laatste roman ‘Mystiek lichaam’ laat sporen zien van zijn eigen gevecht met ziekte en dood. Lees er alles over in deze online tentoonstelling.

‘Ik schrijf voor de ideale lezer die eigenlijk niemand anders is dan ikzelf.’

Vandaag is de 75ste geboortedag van Frans Kellendonk. In de jaren 80 geldt Kellendonk als de grote belofte voor de Nederlandse literatuur. In zijn verhalen en romans speelt hij constant met de werkelijkheid.

De Literaire Club Elcee In het depot van het Literatuurmuseum duikt conservator Eline Kortekaas in de middelbareschooltijd van Haasse, Zikken en Ferguson. ‘Deze gedeelde periode, hoe kortstondig ook, verbond de vrouwen voor de rest van hun leven.’

De Literaire Club 'Elcee' op het Bataviaasch Lyceum was de plek waar schrijvers Hella Haasse, Aya Zikken en Margaretha Ferguson elkaar leerden kennen. Ze lazen en bespraken boeken en publiceerden zelfgeschreven stukken in hun eigen blad: De Echo.

Aanwinsten Adventskalender 2025 Bekijk alle geopende vakjes en lees de verhalen achter de aanwinsten!

Op de laatste dag van 2025 blikken we terug op het afgelopen jaar en de nieuwe aanwinsten die het museum binnenkreeg!

Van de boekenbaljurk van Tessa de Loo tot de zelfportretten die verschillende schrijvers naar De Revisor stuurden: alles kwam voorbij in de Aanwinsten Adventskalender 2025🌟😍

De winteravonden Reve dateerde de memo aan zichzelf en ondertekende hem, om de afspraak te bezegelen. Toch waren de afspraken niet streng genoeg. Reve nam – een minuut, een dag, een week? – na ondertekening een ‘aanvullend besluit’: zijn voorgenomen productie was wellicht te kleinschalig.

‘De beste titel lijkt mij nu DE WINTERAVONDEN’. Deze zin staat boven aan een briefje dat Gerard Reve op tweede kerstdag 1946 aan zichzelf schreef. ‘Overwegingen en voornemens bij het schrijven van een lang verhaal, een novelle voor De Bezige Bij.’