Cijfers en feiten Leefomgeving | Compendium voor de Leefomgeving

Watervogels IJsselmeergebied, 1980-2024 De ecologische omstandigheden voor vogels in het Natte hart van Nederland (IJsselmeer, Markermeer en de randmeren) zijn de afgelopen decennia flink veranderd. Deze verandering wordt weerspiegeld in de...

Sinds de jaren 80 zijn in het IJsselmeergebied de watervogels die vis of schelpdieren eten afgenomen (o.a. aalscholver en kuifeend).
Watervogels die planten eten, zoals meerkoet en knobbelzwaan, zijn juist toegenomen.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1442

Emissies naar lucht door wegverkeer, 2024 In het wegverkeer hebben personenauto’s het grootste aandeel in de emissies van koolmonoxide, niet-methaan vluchtige organische stoffen (NMVOS), zwaveldioxide, kooldioxide (CO2), methaan, distikstofox...

Bij het wegverkeer was in 2024 het goederenvervoer verantwoordelijk voor 63% van de emissie van stikstofoxiden en voor 49% van de fijnstofemissie (PM2,5).
Beide stoffen spelen een belangrijke rol bij een mindere luchtkwaliteit op leefniveau.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0130

Aanbod en verbruik van elektriciteit, 1990-2024 In 2024 bedroeg het totale aanbod van elektriciteit 119 miljard kWh, iets hoger dan in 2023. Met name de binnenlandse elektriciteitsproductie droeg hieraan bij, deze nam met 3,3 miljard kWh toe.

De meest recente cijfers staan op www.clo.nl/nl0020. Die cijfers lopen t/m 2024. De volgende update staat gepland voor juni.

Goederenvervoer van en naar Nederland naar vervoerswijze, 2012-2024 Het goederenvervoer steeg in 2024 ten opzichte van 2023 vanwege meer grensoverschrijdend vervoer. Na een periode van stijging tussen 2012 en 2019 was er in 2020, het jaar waarin maatregelen golden ter...

In 2024 vond 39 procent van het #goederenvervoer plaats over de weg.
Tussen 2012 en 2021 steeg de totale vervoerde hoeveelheid goederen over de weg met 16 procent.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0025

Risico voor het waterleven door gewasbeschermingsmiddelen 2012-2016 De overheid heeft in de nota Gezonde Groei, Duurzame Oogst beleid geformuleerd voor duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Conform de EU-Richtlijn duurzaam gebruik pesticiden betekent duurzaa...

Klopt. We hebben over risico voor het waterleven door gewasbeschermingsmiddelen ook een aparte indicator. Die krijgt in november dit jaar een update: www.clo.nl/nl0548.

Gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw per werkzame stof, 2012-2024 Tussen 2016 en 2024 is het totale gebruik van gewasbeschermings-middelen in de landbouw uitgedrukt in kg werkzame stof fors gedaald. Het gebruik van middelen voor schimmel- en bacteriebestrijding nam ...

Wat zijn de werkzame stoffen in gewasbeschermingsmiddelen? En hoe verandert het gebruik tussen 2012 en 2024?

Denk bijvoorbeeld aan glyfosaat, mancozeb, kaolin, lambda-cyhalothrin of propamocarb.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0560

Versterkte Broeikasgaswerking, 1950-2023 De versterkte broeikasgaswerking van alle broeikasgassen in de atmosfeer kan worden aangegeven door middel van de ‘stralingsforcering’. Dit is een maatstaf voor de verstoring van de energiebalans van ...

De versterkte broeikasgaswerking van alle #broeikasgassen in de atmosfeer is in 2023 verder toegenomen. Sinds 1970 is er al sprake van een gestage toename.

Het effect is dat er meer warmte aan het aardoppervlak wordt vastgehouden.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0225

Afzet van gewasbeschermingsmiddelen, 2011-2024 De afzet (verkoop) van gewasbeschermingsmiddelen is in 2024 toegenomen naar 8,1 miljoen kg werkzame stof. Dat is 8 procent meer dan een jaar eerder maar minder dan in de jaren in de periode van 2010 t...

De afzet (verkoop) van #gewasbeschermingsmiddelen is in 2024 8,1 miljoen kilo werkzame stof. Dat is 8 procent meer dan in 2023, maar minder dan in voorgaande jaren.
Bijna de volledige afzet bestond uit chemische stoffen, namelijk 96,2 procent.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0015

Concentratie broeikasgassen, 1950-2023 De mondiaal gemiddelde concentraties van koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4), distikstofoxide (N2O) en diverse fluorhoudende gassen in de atmosfeer zijn al decennialang aan het stijgen. Uitzondering ...

De mondiaal gemiddelde concentraties van #broeikasgassen in de atmosfeer zijn al decennialang aan het stijgen.
Deze toename zorgt voor verdere klimaatverandering.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0216

#CO2 #CH4 #N2O #F-gassen

Interesse in natuur, 2025 Veel Nederlanders tonen interesse in natuur: vier op de vijf burgers zijn bij de natuur betrokken met als belangrijkste motief actief en gezond willen blijven. Daarnaast zijn betrokkenheid bij de woon...

Vier op de vijf burgers zijn bij natuur betrokken met als belangrijkste motief actief en gezond willen blijven. En burgers waarderen informatie over natuur: televisie en internet blijven belangrijke informatiebronnen, maar sociale media en apps zijn in opkomst.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1625

Grootschalige luchtverontreiniging: Uitstoot van NEC-stoffen 1990-2024 NEC-stoffen zijn de stoffen die onder de National Emission Ceilings Directive (NECD) vallen. Dit zijn de stoffen stikstofoxiden (NOx), ammoniak (NH3), fijnstof (PM2,5), NMVOS (Niet-Methaan Vluchtige O...

De emissies (uitstoot) van NEC-stoffen, zoals #ammoniak, #fijnstof en #zwaveldioxide (SO2), zijn sinds 1990 sterk gedaald. In 2024 voldoen ze aan de reductiedoelstellingen die gelden voor de periode 2020-2029.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0183

Emissies broeikasgassen, 1990-2024 De emissies van broeikasgassen zijn in 2024 met 1,2% gedaald ten opzichte van 2023. Over de periode 1990-2024 is de totale daling 36,3%. Tot 2017 vond deze daling voor het overgrote deel plaats bij de...

De emissies van broeikasgassen zijn tussen 1990 en 2024 met ruim 36% gedaald. Tot 2017 vond deze daling voor het overgrote deel plaats bij de zogeheten ‘overige broeikasgassen (niet-CO2)’ methaan, lachgas en fluorhoudende gassen.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0165

#broeikasgassen #co2

Milieu-investeringen in de industrie en energiesector, 1975-2024 In 2024 investeerden Nederlandse bedrijven met tien of meer werknemers in de delfstoffenwinning, industrie en openbare energie- en watervoorziening 1,6 miljard euro in milieuvoorzieningen. Dat is bijn...

Bedrijven in de industrie en energiesector investeerden in 2024 voor bijna 1,6 miljard in milieumaatregelen. Dat is één miljard minder dan in 2023. Ruim 92 procent was voor een betere luchtkwaliteit of schonere energievoorziening.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0425

Kosten en financiering natuur en landschap, 1999-2023 In 2023 bedroegen de bruto kosten voor natuur en landschap 1.782 miljoen euro. Dat is een toename van 12,6 procent ten opzichte van het jaar ervoor (1.583 miljoen euro). De totale opbrengsten bedragen...

In 2023 bedroegen de bruto kosten voor natuur en landschap bijna 1,8 miljard euro. Dat is een toename van 12,6 procent ten opzichte van 2022. Een belangrijk deel wordt besteed aan grondverwerving en inrichting en beheer van natuurterreinen.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0519

Exoten in Nederland, 1900-2024 Het aantal nieuwe soorten dat zich door toedoen van de mens in Nederland vestigt, neemt sterk toe. Dit geldt ook voor invasieve exoten, die schade kunnen veroorzaken. Het gaat hierbij vooral om geleed...

Sinds 1900 neemt het aantal exoten toe. Exoten zijn planten- en diersoorten die door direct of indirect toedoen van de mens naar Nederland zijn gebracht. Denk bijvoorbeeld aan de reuzenberenklauw, halsbandparkiet of tijgermug. Soms geeft dat problemen.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1622

Milieukwaliteit van landnatuur: stikstofdepositie, 1994-2023 De stikstofdepositie is sinds de jaren negentig afgenomen waardoor de milieukwaliteit van landnatuur verbeterde. De verbetering in milieukwaliteit stagneerde sinds 2010. Na 2019 daalde het areaal met ...

De stikstofdepositie is sinds de jaren 90 afgenomen, waardoor de milieukwaliteit van landnatuur verbeterde. Sinds 2010 is er sprake van stagnatie of slechts lichte verbetering.
Vooral in veel heide- en bosecosystemen is de depositie nog te hoog.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1592

Afval van huishoudens, 1985-2024 In de jaren tachtig en negentig is de hoeveelheid huishoudelijk afval die jaarlijks in Nederland vrijkomt sterk toegenomen. Van 2001 tot en met 2007 is de groei veel minder, en vanaf 2007 tot en met 2...

In de jaren 80 en 90 is de jaarlijkse hoeveelheid huishoudelijk afval sterk toegenomen van 5 naar ruim 9 miljard kilogram. Daarna vlakt de groei af en is er sprake van een lichte afname naar 8 miljard kilogram in 2024.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0140

Omvang van de Nederlandse sportvisserij, 1990-2024 In Nederland waren in 2024 meer dan 700 duizend actieve sportvissers aangesloten bij de hengelsportverenigingen. Door de coronabeperkingen is het aantal sportvissers sterk toegenomen in 2020; sindsdie...

Nederland telde in 2024 bijna 746.000 sportvissers en ruim 40.000 jeugdvissers. Het aantal was tot 2020 vrij constant, maar in 2020 is er een toename met ruim 17%. Door de coronabeperkingen zochten toen veel mensen ontspanning aan de waterkant door te gaan vissen.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1275

Areaal mossel- en oesterbanken in de Waddenzee, 1995-2024 Begin jaren negentig van de vorige eeuw waren er nagenoeg geen mosselbanken meer in de Waddenzee aanwezig. Het areaal mosselbanken op droogvallende platen is in de jaren daarna weer toegenomen en scho...

Mossel- en oesterbanken zijn een leefgebied voor o.a. krabben en kreeftachtigen. Daarmee spelen ze een belangrijke rol in de voedselvoorziening voor vogels als de steenloper en de wulp. Het areaal banken schommelt rond de 2000 ha. met recent een piek van 7000 ha.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1559

Waterwinning en watergebruik in Nederland, 1976-2023 De winning en het gebruik van water is de afgelopen veertig jaar op hetzelfde niveau gebleven. Schommelingen worden vooral veroorzaakt door droge versus natte jaren en variaties in de koelwaterhoeveel...

De laatste veertig jaar vertonen de totale winning en het totale verbruik van water in Nederland geen duidelijke trend, ondanks dat de economie en de bevolking in die periode sterk is gegroeid.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0057

Kokkels in Waddenzee en Zeeuwse Delta, 1990-2025 De natuurlijke dynamiek van het kokkelbestand is groot. Jaren met een goede broedval worden afgewisseld door jaren met een slechte broedval. Vanwege de belangrijke functie van de kokkel als voedsel vo...

Kokkels vervullen in de Waddenzee, Oosterschelde en Westerschelde een belangrijke rol. Ze eten fytoplankton (eencellige algen) en zijn voedsel voor o.a. vogels, vissen en krabben. De jaarlijkse dynamiek in de omvang van de kokkelpopulatie echter groot.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1239

Luchtverontreiniging tijdens de jaarwisseling, 1994-2025 Tijdens de jaarwisseling veroorzaakt vuurwerk in korte tijd forse luchtverontreiniging met onder andere sterk verhoogde niveaus van fijnstof. Net als in andere jaren waren de fijnstofconcentraties op ...

Tijdens de jaarwisseling veroorzaakt vuurwerk in korte tijd forse luchtverontreiniging met onder andere sterk verhoogde niveaus van fijnstof.
Nog één keer, voordat in 2026 het landelijk #vuurwerkverbod in gaat?

Lees meer op 👉 www.clo.nl/nl0570

Fysisch-chemische waterkwaliteit KRW, 2024 De algemene fysisch-chemische waterkwaliteit volgens de KRW is voor de helft van de oppervlaktewateren onvoldoende. Vermesting door nutriënten is een van de belangrijkste oorzaken van een onvoldoende ...

Oppervlaktewater met een goede biologische kwaliteit vereist een goede fysisch-chemische kwaliteit. Maar voor 50% van de oppervlaktewateren is die onvoldoende. Vermesting door nutriënten is een van de belangrijkste oorzaken, met de landbouw als belangrijkste bron.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0252

Inzet visserijtechnieken Nederlandse kottersector, 2024 Sinds het begin van deze eeuw wordt er binnen de kottervisserij veel minder gevist én met minder impact op het bodemleven. Dit komt door een afname van de vloot, minder motorvermogen en verandering in...

Na het verbod op de puls-vistechniek schakelde de kottervisserij terug naar de boomkorvistechniek. Daarnaast zien we dat sinds 2017 de vangsten dalen, voornamelijk door een krimpende vloot en dalend vangstsucces.

Meer weten? -> www.clo.nl/nl0587

Waterkwaliteit oppervlaktewater, 2024 De meeste waterlichamen (meren, sloten, rivieren) voldoen niet aan de gewenste waterkwaliteit volgens de 'Kaderrichtlijn Water'-beoordeling. De chemische kwaliteit (verontreiniging) voldoet meestal ni...

De waterkwaliteit in de meeste meren, sloten en rivieren voldoet niet aan de gewenste #waterkwaliteit volgens de 'Kaderrichtlijn Water'-beoordeling. De chemische kwaliteit voldoet meestal niet en de ecologische kwaliteit is matig, ontoereikend of slecht. #KRW

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl1438

Verwachte effecten van burgerbetrokkenheid bij natuur, 2024 In Nederland zetten veel burgers zich vrijwillig in voor het behoud en de bescherming van landschap, biodiversiteit en natuur. Veel groene vrijwilligers beoordelen hun werk als een waardevolle bijdrag...

Groene vrijwilligers zijn op veel manieren actief, zoals afval opruimen, natuurbeheer/-educatie, actievoeren of soorten tellen.
Maar welk effect verwachten zij te bereiken, ecologisch, sociaal of economisch?

Meer lezen? 👉 www.clo.nl/nl3027

Mestproductie door de veestapel, 1986-2024 Als gevolg van diverse wettelijke regelingen is de productie van dierlijke mest door de Nederlandse veestapel na 1986 gedaald. In 2024 is ruim 82 procent van de mestproductie afkomstig van rundvee, 13...

Overmatig gebruik van mest – zowel dierlijke mest als kunstmest – zorgt voor te veel stikstof en fosfaat in bodem, grondwater en oppervlaktewater.
Dat heeft negatieve gevolgen voor bijvoorbeeld de natuurlijke soortenrijkdom en de drinkwaterbereiding.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0104

Hebben we laatst bij CLO.nl ook een discussie over gehad. Korte samenvatting: gewasbeschermingsmiddelen en bestrijdingsmiddelen zijn niet 1-op-1 gelijk. Punt genoteerd: een keer uitleggen wat precies de verschillen zijn. Komen we op terug in 2026.

Belasting van het oppervlaktewater naar herkomst, 2023 De uit- en afspoeling vanuit landbouw- en natuurbodems speelt een bepalende rol bij de belasting van het oppervlaktewater met nutriënten en zware metalen. Via de rioolwaterzuiveringsinstallaties drage...

Nutriënten en zware metalen in het oppervlaktewater: waar komen die vandaan? O.a. uit landbouw- en natuurbodems, en via rioolwaterzuiveringsinstallaties ook de gezuiverde emissies van huishoudens, bedrijven en afspoelend hemelwater.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0085

Aantal locaties met minimaal één gewasbeschermingsmiddel met overschrijding van normen volgens de Kaderrichtlijn Water: Het aantal locaties waar minimaal één gewasbeschermingsmiddel wordt gedetecteerd neemt voor zowel chronische als acute blootstelling gestaag af. Opvallend is dat de waarden voor 2023 en 2024 hoger liggen dan voor 2022.

Om ecosystemen te beschermen tegen nadelige effecten van gewasbeschermingsmiddelen moet worden voldaan aan de waterkwaliteitsnormen uit de Kaderrichtlijn Water (#KRW).

Momenteel wordt op bijna 80 procent van de meetpunten de norm overschreden.

Meer weten? 👉 www.clo.nl/nl0547