@filiplardon.bsky.social
Decaan Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen #UAntwerpen #UZA 🎓 Professor • Kankerspecialist • Diensthoofd Centrum voor Oncologisch Onderzoek 🔬 Wetenschapscommunicator 🧬 Auteur 📚 Eigen posts 💬 🔗 https://nl.wikipedia.org/wiki/Filip_Lardon
gevoeliger voor prikkels en je zal vaker (soms onbewust) wakker worden. Alcohol is dus geen goed slaapmiddel, hoe ontspannend het in het begin misschien ook lijkt te voelen. Als je betere slaap wil, is het nuttig om geen alcohol te gebruiken. Alcoholgebruik is in feite nergens goed voor. 〰️4/4
met onrustig slaapgedrag als gevolg. Alcohol heeft een bifasisch effect: je wordt slaperig door verhoogde GABA‑activiteit waardoor je misschien sneller zal inslapen, maar in de tweede helft van de nacht ontstaat een ‘rebound‑effect’, tijdens afbraak van alcohol. Je wordt dan juist onrustiger, 〰️3/4
maar het verslechtert de kwaliteit van je slaap aanzienlijk. Alcohol onderdrukt REM‑slaap, verhoogt slaapfragmentatie en zorgt voor meer nachtelijk ontwaken, vooral in de tweede helft van de nacht. Het verstoort ook je ademhaling tijdens de slaap en verhoogt de hartslag, 〰️2/4
❓#Wistjedat alcoholgebruik je slaap niet verbetert, wel integendeel? Het is een misvatting dat alcohol je goed doet slapen. Het ‘slaapmutsje’ is onzin en enkel een vergoelijking om alcohol te drinken. Alcohol kan wel helpen om sneller in slaap te vallen, 〰️1/4
en zorgt ervoor dat al die complexiteit netjes in je hoofd past. Meer plooien betekent niet automatisch dat iemand slimmer is. Maar in evolutie zie je wel dat dieren met complexere cognitieve functies (mensen, dolfijnen, sommige apen) sterk geplooide hersenen hebben. 🧠 〰️3/3
Tijdens de foetale ontwikkeling groeit de hersenschors sneller dan de onderliggende lagen; hierdoor begint het oppervlak te ‘vouwen’. Die extra oppervlakte geeft je brein meer rekenkracht, maakt communicatie tussen hersengebieden efficiënter 〰️2/3
❓#Wistjedat de plooien in je hersenen ervoor zorgen dat er veel meer hersencellen in je schedel passen dan op een glad oppervlak ooit mogelijk zou zijn? Door al die plooien wordt de oppervlakte van je hersenen zó vergroot dat die, uitgevouwen, ongeveer 2–3 m² groot is. 〰️1/3
Kan je er iets aan doen? Volledig weg krijgen kan niet, want het hoort bij veroudering. Maar je kunt het verzachten door regelmatig luchten van kamers, katoen en andere ademende stoffen dragen, milde huidreiniging (te agressief werkt averechts) en meer antioxidanten in voeding (groenten fruit). 〰️5/5
Zij breken talg en zweet anders af, wat nieuwe geurstoffen oplevert. Bij sommige oudere mensen dragen ook omstandigheden bij, zoals minder frisse lucht in huis, meer tijd binnen en bepaalde medicijnen die transpiratie veranderen. 〰️4/5
Dan zijn er ook nog hormonale schommelingen, vooral na de menopauze of andropauze, die talgproductie, huidflora en zweetchemie beïnvloeden. Dit kan ook geurveranderingen veroorzaken. Ook de bacteriën op de huid veranderen naarmate we ouder worden. 〰️3/5
omgezet worden in een stof genaamd 2‑nonenal. Dat is een aldehyde met een persistente geur die vaak wordt omschreven als wat muf of papierachtig. Dit is de kern van de ‘oude-mensen-geur’. Met de leeftijd neemt de hoeveelheid antioxidanten in de huid af, waardoor meer oxidatieproducten ontstaan. 〰️2/5
❓#Wistjedat de typische ‘geur van oudere mensen’ voorkomt uit biologische (huid)processen die veranderen met leeftijd? Het heeft niets te maken met slechte hygiëne. Rond het 50e levensjaar begint de huid meer omega-7-vetzuren aan te maken (talgklieren) die door oxidatie (reactie met zuurstof) 〰️1/5
We hopen dat onze groeiende gezondheidscampus in Edegem en Wilrijk met een groot ziekenhuis #UZA en een medische campus met 10000 studenten @uantwerpen.be ook steeds beter bereikbaar wordt met het openbaar vervoer #DeLijn. www.vrt.be/vrtnws/nl/20...
Je maakt het ook wel moeilijk door het logo van De Lijn te stelen ☹️
Vandaag deel ik mijn #wistjedat-(t)weetje over verliefdheid 💗 waarbij ik het fysiologisch mechanisme toelichtte
@radio2.bsky.social 🎧👉 radio2.be/luister/sele...
met onze menselijke ogen. Wij zien beter kleuren, maar kunnen minder goed zien in duisternis. Trouwens, ook bij schemering zien wij geen kleuren meer omdat we dan enkel nog de staafjes kunnen gebruiken. Let volgende keer maar eens op als je in duisternis kijkt, je zal geen kleuren erkennen. 👀 〰️5/5
Maar katten zien dan enkel contouren en grijstinten, geen kleuren. Voor kleurzicht zijn geen staafjes maar kegeltjes nodig, dat zijn andere lichtgevoelige cellen die kleur waarnemen, maar meer lichtenergie nodig hebben. Kattenogen bevatten veel meer staafjes dan kegeltjes in vergelijking 〰️4/5
waarbij het opnieuw de staafjes in het netvlies prikkelt. Dat reflecteren zien we bij katten als ‘oplichtende’ ogen. Hierdoor kunnen katten met een fractie van het licht dat een mens nodig heeft al zien. Een beetje maneschijn, reflecties of sterrenlicht is al voldoende. 〰️3/5
Hun ogen bevatten veel staafjes (lichtgevoelige cellen) die zwak licht goed oppikken. Ze hebben ook een zogenaamd ‘tapetum lucidum’, dat is een reflecterende laag achter het netvlies die licht als het ware hergebruikt door het terug te reflecteren naar voren, 〰️2/5
❓#Wistjedat katten (of andere schemer- of nachtdieren) ook in volslagen duisternis niets kunnen zien? Het is een misvatting dat katten ook in pikdonker kunnen zien. Katten zien veel beter dan mensen bij weinig licht, maar ze hebben nog steeds een klein beetje licht nodig. 〰️1/5
🄱 Bonusweetje 2: Een sproet is geen moedervlek, maar een kleine, lichte pigmentvlek die ontstaat doordat bestaande pigmentcellen meer melanine aanmaken onder invloed van zonlicht. Bij een sproet neemt het aantal pigmentcellen niet toe, ze worden alleen actiever. 〰️10/10
Dat idee klopt natuurlijk niet, maar de naam is blijven hangen. In het Engels heet het trouwens ‘mole’ (van het Oud‑Engelse woord māl, dat ‘vlek’ betekent), wat niets met moeders te maken heeft – de Nederlandse term is dus best uniek. 〰️9/10
tijdens de zwangerschap deed of meemaakte. Men dacht vroeger dat emoties, schrik, verlangens of aanrakingen van de moeder ‘afdrukken’ op de huid van het kind konden achterlaten. Zo werd een moedervlek gezien als een soort erfenis van de moeder – letterlijk een ‘vlek van de moeder’. 〰️8/10
Je verkleint het risico door overmatige zon of zonnebank te vermijden en door moedervlekken regelmatig te (laten) checken.
🄱 Bonusweetje 1: De naam ‘moedervlek’ is waarschijnlijk afkomstig uit oude volksgeneeskunde, waarin men geloofde dat een kind een vlek kreeg door iets wat de moeder 〰️7/10
meestal melanoom. Echter, de meeste melanomen ontstaan uit een nieuwe vlek, niet uit een bestaande moedervlek; slechts ongeveer 20–30% van de melanomen ontstaat uit een bestaande moedervlek. Mensen met veel moedervlekken of grote aangeboren moedervlekken lopen wel meer risico. 〰️6/10
en soms verdwijnen ze zelfs. De meeste moedervlekken zijn en blijven goedaardig. Het is wel belangrijk om veranderingen in de gaten te houden, zoals snelle groei, verandering in kleur of vorm en bloeden of jeuken. Een moedervlek kan in zeldzame gevallen ontsporen en uitgroeien tot huidkanker, 〰️5/10
Ook je genen bepalen hoeveel moedervlekken je krijgt, waardoor sommige mensen er bijna geen hebben en anderen er honderden kunnen ontwikkelen. Hoewel ze meestal onschuldig zijn, verandert geen enkele moedervlek precies hetzelfde in de loop van je leven – ze groeien, worden lichter of donkerder 〰️4/10
Dat maakt elke moedervlek uniek, bijna als een mini‑vingerafdruk op je huid. Vaak ontstaan bijkomende moedervlekken tijdens je jeugd, alsof je lichaam langzaam kleine pigmentstempels bijtekent. Zonlicht kan nieuwe moedervlekken activeren, omdat uv‑straling melanocyten aanzet tot harder werken. 〰️3/10
van hoe je pigmentcellen zich tijdens je ontwikkeling gedragen. Tijdens de embryonale ontwikkeling en jonge levensjaren reizen pigmentcellen door de huid naar hun uiteindelijke plek. Soms vormen ze onderweg een klein ‘groepje’ in plaats van netjes te verspreiden – zo ontstaat een moedervlek. 〰️2/10
❓#Wistjedat een moedervlek een kleine, meestal (donker)bruine verkleuring is op de huid, die ontstaat doordat bepaalde huidcellen – melanocyten of pigmentcellen (met ‘kleurstoffen’ of melanine) – zich ophopen op één plek? Eigenlijk is dat een soort ‘stempel’ 〰️1/10