สงครามจบ ความเดือดร้อนไม่จบ บาดแผลของคนชายแดนที่รอการเยียวยา
สงครามจบ ความเดือดร้อนไม่จบ บาดแผลของคนชายแดนที่รอการเยียวยา
sarayut
Wed, 2026-01-21 - 07:33
เมื่อการเยียวยายังมาไม่ถึงเหตุปะทะในพื้นที่ชายแดนช่วงเดือนสิงหาคมและธันวาคมที่ผ่านมา ไม่เพียงทิ้งร่องรอยความเสียหายทางกายภาพไว้กับบ้านเรือนของประชาชน แต่ยังส่งผลกระทบต่อความมั่นคงในการดำรงชีวิตและเศรษฐกิจของชุมชนอย่างต่อเนื่อง ขณะที่กระบวนการเยียวยาจากรัฐยังเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน
บ้านถูกระเบิด อยู่อาศัยไม่ได้
บุญเสริม อายุ 59 ปี และสามีสมพร ไกรงาม ชาวบ้านเสาธงชัย ตำบลเสาธงชัย เป็นหนึ่งในครอบครัวที่ได้รับผลกระทบโดยตรง บ้านสองชั้นของครอบครัว ซึ่งชั้นบนเป็นไม้ ชั้นล่างก่อปูน ถูกระเบิดตกลงด้านข้างในช่วงเหตุปะทะ แรงระเบิดทำให้เสาคอนกรีต พื้นและผนังปูนแตกร้าว หลังคาเหล็กแผ่นเปิดออก โครงสร้างไม้ชั้นบนแตกหักบางส่วน บ้านอยู่ในสภาพไม่สามารถอยู่อาศัยได้
ภาพ: บ้านของบุญเสริมและสมพร ไกรงาม
วันเกิดเหตุ ครอบครัวได้อพยพไปอยู่ที่ศูนย์พักพิงบ้านจารย์ใต้ ทำให้ไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บ แต่เมื่อกลับมา บ้านทั้งหลังเสียหาย พร้อมทรัพย์สินและเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้านที่ไม่สามารถใช้งานได้อีก ครอบครัวจึงต้องย้ายไปอาศัยอยู่กับนายธงชัย ไกรงาม ลูกชาย ซึ่งปลูกบ้านอยู่ติดกัน
เจ้าหน้าที่จากกรมโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดได้เข้ามาสำรวจความเสียหาย และแจ้งว่าจะมีงบประมาณสำหรับสร้างบ้านใหม่ แต่ยังไม่สามารถระบุได้ว่าจะได้รับเมื่อใด ความไม่แน่นอนนี้กลายเป็นความกังวลสำคัญของครอบครัว โดยเฉพาะเมื่อฤดูฝนใกล้เข้ามา
"ผวา ตกใจ เสียงปิดประตูรถดังๆ ก็ตกใจ เสียงลมพัดหลังคาเสียงดังตอนกลางคืนก็คิดมากว่าจะปลูกบ้านใหม่ได้ทันหน้าฝนที่จะมาถึงหรือไม่"
บ้านไม่อยู่ในสภาพที่จะพักอาศัยได้ บุญเสริมและครอบครัว ต้องอพยพมาอาศัยอยู่บ้านของธงชัย ลูกชายคนโต ซึ่งบ้านของธงชัยมีสมาชิกอยู่แล้ว 3 คน และโดนระเบิดลงพังไปแล้วครึ่งหลัง
บ้านพังครึ่งหลัง แต่ยังต้องอยู่ต่อ
นายธงชัย ไกรงาม อายุ 40 ปี อาศัยอยู่กับภรรยาและบุตรสามคน ในบ้านที่ยังไม่มีเลขที่ในหมู่บ้านเสาธงชัย บ้านก่อปูนชั้นเดียวของเขาได้รับความเสียหายจากแรงระเบิดเช่นเดียวกัน โดยระเบิดตกบริเวณด้านหลังบ้านจนพื้นดินทรุดตัว บ้านพังไปเกือบครึ่งหลัง
บ้านที่เหลือเพียงครึ่งหลังยังต้องรับครอบครัวของพ่อ-แม่ มาอยู่ด้วย
แม้จะไม่มีผู้บาดเจ็บ เนื่องจากธงชัยและครอบครัวอพยพออกไปก่อนหน้า แต่โครงสร้างบ้าน ฝา และพื้นบ้านทรุดและแตกร้าวอย่างหนัก ปัจจุบันต้องทำห้องน้ำและห้องครัวชั่วคราวบริเวณลานโล่งที่เหลือหน้าบ้าน
ภาพ: สภาพโครงสร้าง หลังคาและพื้นบ้านของธงชัย
หลังการสำรวจ เจ้าหน้าที่แจ้งว่าบ้านของธงชัยจะได้รับการเยียวยาความเสียหายประมาณ 140,000 บาท จ่ายเป็นงวด แต่ยังไม่สามารถระบุช่วงเวลาได้ เนื่องจากมีบ้านเรือนเสียหายจำนวนมาก
"ตอนนี้เจ้าหน้าที่โยธา ได้เอารถแบ็คโฮ และรถบรรทุกเข้ามาปรับสภาพพื้นที่บริเวณบ้าน จุดที่ถูกระเบิดทำลายแล้ว ดูสบายตาขึ้น แต่ยังไม่รู้ว่าจะซ่อมแซมบ้านส่วนที่เสียหายเมื่อไหร่ " ธงชัยบ่น
ธงชัยระบุว่า เฉพาะในหมู่บ้านเสาธงชัย มีบ้านเรือนเสียหายมากกว่า 100 หลังคาเรือน และในจำนวนนี้เป็นบ้านที่เสียหายหนักถึง 9 หลังคาเรือน รวมถึงบ้านของเขาและพ่อแม่ เจ้าหน้าที่บอกกับธงชัยว่างบฯ ก่อสร้างมีแน่ แต่เนื่องจากมีความเสียหายจำนวนมาก จึงอาจมีความล่าช้า ยังตับไม่ได้ว่าจะลงมาเมื่อไหร่
เยียวยาเหมารวม รายได้ที่หายไปยังไม่ถูกนับ
การปะทะสองครั้งทำให้ชาวบ้านจำนวนมากต้องหยุดการประกอบอาชีพ รวมเวลามากกว่าสามสัปดาห์ จากการสอบถามในพื้นที่ พบว่ามีการจ่ายเงินเยียวยาจากเหตุปะทะในเดือนสิงหาคม ครอบครัวละ 5,000 บาท และทางจังหวัดรับปากว่าจะจ่ายเงินในอัตราเดียวกันสำหรับเหตุปะทะในเดือนธันวาคม ซึ่งยืดเยื้อนานกว่า 15 วัน
อย่างไรก็ตาม ชาวบ้านตั้งคำถามถึงความเป็นธรรมของการจ่ายเงินแบบเหมารายครัวเรือน เนื่องจากจำนวนสมาชิกในแต่ละครอบครัวแตกต่างกันอย่างมาก เงินเยียวยาจำนวนดังกล่าวจึงไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่ายและรายได้ที่สูญเสียไป
พืชผลเสียหาย ชดเชยไม่คุ้มต้นทุน
ธงชัยเล่าว่า ครอบครัวทำนาและกรีดยางร่วมกับพ่อแม่ ในเหตุปะทะครั้งแรก ลูกปืนครกตกในแปลงนาสองลูก ทำให้ข้าวเสียหาย แต่เมื่อยื่นขอชดเชย ได้รับเงินเพียง 80 กว่าบาท หรือประมาณหลุมละ 40 บาท
การปะทะครั้งหลัง สะเก็ดระเบิดทำให้สวนยางได้รับความเสียหาย แต่เขาตัดสินใจไม่ยื่นขอค่าชดเชย เนื่องจากขั้นตอนยุ่งยากและไม่คุ้มกับเวลาที่ต้องเสียไป
เมื่อวงจรการผลิตทั้งปีสะดุด
ป้าต่วน อายุ 61 ปี ชาวบ้านหนองเม็ก ต.เสาธงชัย ทำนาในที่ดินของแม่ประมาณ 20 ไร่ โดยแบ่งผลผลิตกันคนละครึ่ง เหตุปะทะทำให้ต้องอพยพออกจากพื้นที่ในช่วงที่ข้าวกำลังงอก ส่งผลให้น้ำท่วมต้นกล้าเสียหายกว่าครึ่ง และผลผลิตสุดท้ายไม่เพียงพอสำหรับการบริโภคของสองครอบครัว
"นกพิราบลงมากินข้าว ไล่ไม่ไหว สุดท้ายเกี่ยวข้าวได้ไม่พอกินสองครอบครัว"
ภาพ: ป้าต่วน ในศูนย์อพยพ
เมื่อถามว่าข้าวไม่พอกิน จะแก้ปัญหาอย่างไร ป้าต่วนบอกว่า ต้องไปซื้อข้าวที่งานประทายข้าวที่วัดมากิน (หมายถึงบุญกองข้าว ชาวบ้านจะนำข้าวเปลือกที่ได้การเก็บเกี่ยวมารวมทำบุญที่วัด แล้วผู้ที่ไม่ได้ทำนา หรือทำนาได้ข้าวไม่พอกิน ก็จะมาซื้อข้าวจากทางวัดไปเพื่อใช้บริโภคในครอบครัวในช่วงปีการผลิตนั้น)
ทำนาแบ่งข้าวมันไม่คุ้ม แค่พอกิน แต่อาศัยว่าได้ใช้ที่นาหลังการเก็บเกี่ยว ที่ดินยังพอมีความชื้นอยู่ปลูกมันสำปะหลังต่อ แล้วถอนขายในช่วงเดือนเมษายนถึงพฤษภาคมปีถัดไป ถึงเป็นรายได้ ใช้สอยจับจ่าย และที่สำคัญคือจ่ายค่างวดรถไถอีกปีละ 70,000 บาท ที่ป้าต่วนลงทุนซื้อผ่อนมาให้ลูกชายขับรับจ้างหาเลี้ยงชีพ
หลังทำนาป้าต่วนก็จะปลูกมันสัมปะหลังลงในนาข้าว อาศัยความชื้นในดินที่เหลืออยู่ทำให้ต้นมันเติบโต เดือนพฤษภาก็ขุดขาย ได้น้ำหนักหัวมันไม่มาก เพราะเวลาสั้น แต่ก็ยังดีที่ไม่มีค่าเช่า เพราะต้องอพยพรอบสอง
นอกจากทำนา ป้าต่วนยังเช่าที่ดินปลูกมันสำปะหลัง 4 ไร่ ค่าเช่าไร่ละ 3,000 บาท แต่การปะทะในเดือนธันวาคมทำให้ต้องอพยพขณะเตรียมนำผลผลิตไปขาย หัวมันที่ถูกขุดขึ้นมาจากดินเพื่อเตรียมนำไปขาย กับลำมันที่เตรียมไว้เป็นพันธุ์ปลูกเสียหายจำนวนมาก รายได้ที่คาดหวังหายไป ขณะที่ภาระหนี้จากการผ่อนรถไถยังคงอยู่
"ตัดลำมัน แล้วเอารถไถ ถอนหัวมันขึ้นจากแปลง ยังไม่ทันได้เอาไปขายก็มีคำสั่งให้อพยพออกจากพื้นที่ มันที่ถูกขุดขึ้นมาก็เลยถูกวางไว้ตากแดดตากน้ำค้างอยู่กับพื้น แห้งไปบางส่วนเน่าไปอีกบางส่วน กลับเข้าไปขายเหลือไม่พอค่าน้ำมันรถไถ ที่แย่ยิ่งกว่าก็คือลำมันที่ตัดไว้ เพื่อจะใช้เป็นพันธุ์ปลูกต่อในที่นาของแม่ ก็เสียหายไปด้วย"
ความเสียหายที่มองไม่เห็น
บ้านเรือนและพืชผลที่เสียหายอาจประเมินค่าได้ด้วยตัวเลข แต่ผลกระทบต่อวิถีการผลิตของเกษตรกรในพื้นที่ชายแดนมีความซับซ้อนมากกว่า การหยุดชะงักของการเพาะปลูกทั้งปี หมายถึงรายได้ที่หายไปตลอดรอบการผลิต และอาจนำไปสู่ปัญหาหนี้สินในระยะยาว
กระแสสงครามตกลงไป จนดูเหมือนกับว่ามันไม่เคยเกิดขึ้นในช่วงเทศกาลเลือกตั้ง ขณะที่นักวิเคราะห์จากทุกสำนักยืนยันตรงกันว่า สงคราม การปะทะตามเขตแดนไทย-กัมพูชา ยังมีโอกาสเกิดขึ้นได้ตลอด หากตอนนี้ประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งยังรอการเยียวยา ความไม่แน่นอนเหล่านี้ยังคงเป็นภาระหนักที่พวกเขาต้องแบกรับ นอกจากความหวาดผวาว่า สงครามจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่ก็คือ คำถามว่าการช่วยเหลือจากรัฐจะมาถึงเมื่อไหร่
* รายงานพิเศษ
* การเมือง
* สิทธิมนุษยชน
* คุณภาพชีวิต
* ความขัดแย้งไทย-กัมพูชา
* บุญเสริม ไกรงาม
* ธงชัย ไกรงาม
* กันทรลักษณ์
* ศรีสะเกษ
21.01.2026 01:53 — 👍 0 🔁 1 💬 0 📌 0
